SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoạt động "Tập đọc" trong phân môn học vần cho học sinh lớp Một (GV: Nguyễn Thị Nga - Trường TH Dương Đức)

 1 
 VIẾT VỀ BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG 
 GIẢNG DẠY 
Họ và tên: Nguyễn Thị Nga 
Dạy văn hóa lớp: 1D 
Trường: Tiểu học Dương Đức 
Tên biện pháp: Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoạt động 
“Tập đọc” trong phân môn học vần cho học sinh lớp Một. 
I. Những bất cập hoặc vấn đề chưa phù hợp trong công tác giảng dạy hiện nay 
tại lớp (trường, môn dạy) mà bản thân thấy băn khoăn nhất. 
 Ở lớp Một học sinh bắt đầu làm quen với 4 kỹ năng: Nghe, nói, đọc, viết. Và phân 
môn đầu tiên mà các em được học đó là phân môn Học vần. Trong đó các em được 
làm quen với các âm/vần mới và rất nhiều những hoạt động học khác nhau như: Làm 
quen; Tìm tiếng chứa âm/vần; Tập đọc và Tập viết. Và đây cũng được coi là tiền đề 
cho cả năm học lớp Một. 
 Năm học 2020 – 2021 là năm học đầu tiên đối với lớp Một tổ chức dạy học theo 
chương trình giáo dục phổ thông 2018. Sau quá trình thực dạy, tôi nhận thấy rằng 
hoạt động Tập đọc là một hoạt động hay nhưng cũng đầy thách thức đối với giáo viên 
trong quá trình triển khai. Tuy các bài đọc khác nhau về nội dung, ý nghĩa, nhân vật 
nhưng cũng có thể thấy đây là một hoạt động mang tính lặp lại và có phần đơn điệu 
do lượng chữ học sinh phải đọc ngày một nhiều. Học sinh ít hào hứng, dễ chán nản, 
mất tập trung. Qua kiểm tra, đánh giá cho thấy: 
+ Một số em tốc độ đọc chưa đảm bảo yêu cầu. Khả năng phân tích và hiểu được 
nghĩa của văn bản đọc còn hạn chế. 
+ Nhiều em do kĩ năng đọc chưa tốt nên còn rụt rè, ngại tham gia hoạt động đọc. Do 
vậy mà kết quả kiểm tra đọc cuối kì, cuối năm của học sinh chưa cao. 
 Đến nay là năm học 2022 – 2023 khi tiếp tục được nhà trường phân công giảng dạy 
lớp 1, tôi đã mạnh dạn chọn Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoạt 
động “Tập đọc” trong phân môn học vần cho học sinh lớp Một để nghiên cứu và áp 
dụng vào thực tế giảng dạy cho năm học này. 
II. Các biện pháp đã thực hiện để cải tiến hoặc khắc phục những bất cập đó. 
 • Biện pháp 1: Rèn luyện nhận diện và phát âm cho học sinh 
 Muốn học sinh đọc tốt được các bài tập đọc thì việc dạy nhận diện và phát âm 
đúng các âm/ vần mới học là vô cùng quan trọng. Cụ thể: 
 * Thông qua hoạt động Làm quen: 2 
- Dạy chắc phần nhận diện âm/vần mới học bằng hình ảnh trực quan: Thông qua việc 
thiết kế powerpoint hoặc sử dụng các nguồn tài liệu điện tử tại trang 
hoặc ; nhằm hỗ trợ cho công 
tác soạn giảng có hiệu quả hơn. 
 Dạy âm mới qua hình ảnh trực quan. Sử dụng các nguồn học liệu điện tử 
- Chú trọng vào dạy trẻ phát âm chuẩn từng âm/ vần mới. 
+ Rèn cho học sinh có thói quen kết hợp cả kỹ năng nghe và nhìn (nghe cô phát âm, 
quan sát khẩu hình miệng). Nếu học sinh chỉ nghe mà không nhìn miệng cô phát âm 
thì sẽ không đạt hiệu quả cao. 
+ Phân tích, hướng dẫn tỉ mỉ cho các em thấy sự khác biệt giữa cách phát âm đúng và 
cách phát âm sai mà học sinh còn mắc phải. Đặc biệt đối với học sinh đọc chậm, 
ngọng tôi còn sử dụng trực quan cụ thể để các em thấy được hệ thống cách phát âm 
như môi, răng, lưỡi (bộ máy phát âm) 
 Hình ảnh trực quan về bộ máy phát âm 
 * Thông qua hoạt động tìm tiếng chứa âm/vần mới học: Tôi chú trọng vào 2 hoạt 
động: 
- Từ việc quan sát hình minh họa để bật ra tiếng mới, sau đó yêu cầu học sinh đánh 
vần, đọc trơn các tiếng chứa âm/ vần mới học hoặc ngược lại. 3 
- Luyện đọc nhiều lần (cá nhân – đồng thanh). Khi luyện đọc từ ngữ, tôi kết hợp phân 
tích tiếng để giúp HS nhớ lại những âm/vần đã học. Từ đó giúp học sinh củng cố và 
khắc sâu cách phát âm chuẩn, tạo nền tảng cho hoạt động Tập đọc ngay sau. 
 Để làm được điều này đòi hỏi: 
+ Giáo viên phải có những hiểu biết, kinh nghiệm, kỹ năng hướng dẫn tốt và giáo viên 
phải chú ý quan tâm đến tất cả đối tượng học sinh trong lớp. 
+ Kiên trì, nhẫn nại đối với các em còn hay phát âm sai, khen ngợi, động viên kịp 
thời. 
 Học sinh giúp đỡ nhau cùng đọc và sửa phát âm trong giờ học 
 • Biện pháp 2: Vận dụng đa dạng cách dẫn dắt/giới thiệu vào bài đọc. 
 Hết 1 tiết đầu dạy nhận diện, phát âm âm, vần, tiếng, từ mới học sinh đã khá uể oải 
và bắt đầu chán. Vậy thì làm thế nào để các em lại tiếp tục hứng khởi và tò mò về 
hoạt động học tiếp theo thì tôi coi phần kết nối hay “Giới thiệu bài đọc” là một bước 
vô cùng quan trọng nhằm tạo hứng thú cho học sinh của mình. Cụ thể tôi đã thực hiện 
một số cách làm sau: 
- Giới thiệu trực tiếp tên bài đọc. Gợi những chi tiết nhỏ trong bài để tạo hứng thú 
muốn đọc bài để trả lời các vấn đề mà giáo viên đặt ra. 
- Kích thích sự suy luận, phán đoán về các sự vật có trong tranh minh họa để làm tiền 
đề dẵn dắt vào bài đọc. 
Ví dụ: Bài đọc Đêm ở quê (SGK TV tập 1 - trang 81) 
- Sử dụng phương pháp kể chuyện gợi mở. 
Ví dụ: Bài đọc Thi vẽ; Bi nghỉ hè (trang 43) 
- Giới thiệu bài bằng cách sử dụng trò chơi: “Ai nhanh – Ai đúng”, “Làm theo lời cô” 
Ví dụ: Bài đọc Đố bé (trang 37) 
GV: Cô có gì? Cô có gì? và đưa các vật dụng tương ứng cho HS quan sát. 4 
Học sinh sẽ quan sát thật nhanh và đưa ra câu trả lời thích hợp. Từ đó giáo viên kết 
hợp giới thiệu vào bài tập đọc Đố bé trong SGK TV 1 trang 37. 
- Dẫn dắt bằng một bài hát có liên quan đến nội dung bài hoặc nhân vật chính trong 
bài đọc. 
- Hỏi đáp gợi nhớ những câu chuyện hoặc kỉ niệm đã qua để giới thiệu bài đọc. 
Ví dụ: Bài đọc Ở nhà bà (trang 51) - Đi nhà trẻ (trang 55) 
 • Biện pháp 3: Điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp. 
 Khi dạy học tập đọc, tôi luôn tuân thủ các bước dạy học cơ bản đó là: Đọc mẫu; 
Luyện đọc từ khó; Luyện đọc từng câu; Luyện đọc nối tiếp câu; Luyện đọc cả bài; Thi 
đọc. Bên cạnh đó, dựa vào quá trình học tập và khả năng của HS, tôi cũng có những 
điều chỉnh thích hợp như: 
- Ở giai đoạn đầu (2 – 3 bài đầu) tôi trưng bài đọc lên bảng sau đó cho HS theo dõi cô 
đọc trên bảng. Ở giai đoạn sau, tôi yêu cầu HS theo dõi bài ở SGK để tạo thói quen 
làm việc với sách. 
- Cho HS tự tìm và lên chỉ hoặc nêu những từ khó đọc trong từng câu hoặc cả bài. 
 HS lên tìm và chỉ từ khó 
- Tôi hướng dẫn HS làm chủ tốc độ đọc bằng cách đọc mẫu cho HS theo tốc độ đã 
định. Đọc cá nhân kết hợp luyện đọc nối tiếp trên lớp, đọc nhẩm có sự kiểm tra của 
cô, của bạn để điều chỉnh tốc độ, sửa lỗi phát âm (nếu có). Định tốc như thế nào thì 
còn phụ thuộc vào độ khó của bài và đối tượng HS. 
- Kết hợp cùng các phương pháp dạy học khác nhau như: 
+ Phương pháp trò chơi: Giáo viên ghi một số từ/ câu vào các mảnh bìa và đưa ra cho 
học sinh đọc. Bạn nào đọc nhanh, đọc đúng 2-3 từ/câu liên tiếp sẽ được cả lớp khen. 
Và tôi thường hay chọn các học sinh chậm để đọc nhiều hơn nhằm giúp các em cố 
gắng đọc để thi đua và tạo cho các em khả năng đọc nhanh, đọc đúng, .. 5 
+ Phương pháp trực quan: Sử dụng việc phân tích hình ảnh minh họa để bật ra câu 
tương ứng. 
+ Kể chuyện theo tranh để dẫn dắt mạch đọc, đọc mà như đang nghe kể chuyện từ đó 
duy trì sự hứng thú cho học sinh. 
 • Biện pháp 4: Thường xuyên đặt các câu hỏi phù hợp, yêu cầu học sinh tự 
 tìm thông tin và trả lời. 
 - Sự tò mò chính là ngọn bấc trong cây nến học hỏi và một câu hỏi phù hợp sẽ 
khơi dậy được tính tò mò của HS rất tốt. Và hiện nay với phương châm dạy học phát 
triển năng lực của học sinh đồng thời khắc phục tình trạng không hiểu nghĩa của bài 
đọc. Tôi chủ động vận dụng biện pháp 4 này nhằm các mục tiêu sau: 
 + Tạo điều kiện và kích thích học sinh tham gia vào quá trình tìm hiểu nội dung 
bài đọc. 
 + Dẫn dắt, gợi mở và kích thích học sinh tư duy, tìm tòi và khám phá tri thức mới 
có trong nội dung bài đọc. 
 + Kiểm tra, đánh giá mức độ làm chủ kiến thức và kỹ năng cũng như sự quan tâm, 
hứng thú của học sinh đối với nội dung bài đọc. 
 + Định hướng, thu thập, mở rộng thông tin, kiến thức cho học sinh. 
 - Một số dạng câu hỏi tôi thường sử dụng: 
 + Câu hỏi mở: Dùng với mục đích khai thác thông tin với những từ như: 
“ như thế nào? Theo bạn thì .không? Ý kiến của bạn về ? tại sao ?;..vv...” 
 + Câu hỏi đóng: Là những câu hỏi có câu trả lời “Có/ Không” hoặc những câu 
mang tính xác nhận lại thông tin. 
 + Câu hỏi giả định: Là dạng câu hỏi kích thích học sinh suy nghĩ vượt khỏi khuôn 
khổ của các tình huống được giáo viên đưa ra. 
 - Để đạt được các mục tiêu đề ra, tránh lan man, tôi chủ động thực hiện: 
 + Hỏi những câu hỏi ngắn gọn, cụ thể vào bài đọc, mỗi chi tiết là một câu 
hỏi. Học sinh có thể dựa vào hiểu biết của cá nhân để đưa ra phán đoán, cũng có thể 
dựa vào gợi ý của giáo viên “Đọc câu tiếp theo trong bài để trả lời câu hỏi của cô”. Từ 
đó giúp chúng ta thu thập được nhiều thông tin kiến thức hơn, đánh giá được nhận 
thức, sự hiểu biết và mức độ quan tâm của từng học sinh. 
 + Đặt câu hỏi phù hợp với trình độ học sinh. 
 + Phân chia đồng đều cơ hội được trả lời cho tất cả học sinh. 
 + Không phủ nhận câu trả lời của học sinh. Xử lí khéo léo nếu học sinh trả lời 
chưa đúng ý để duy trì mong muốn được trả lời trong những câu hỏi tiếp theo. 
 • Biện pháp 5: Làm việc cùng nhau – Cùng nhau tiến bộ 6 
 Học thầy không tày học bạn, bởi vậy mà hình thức luyện đọc trong nhóm và 
thường xuyên tổ chức thi đọc đúng, đọc hay giữa các nhóm, tổ là hai biện pháp tôi 
thường xuyên sử dụng nhằm củng cố và tăng cường kĩ năng đọc bài đúng, đảm bảo 
tốc độ đọc và bước đầu rèn luyện đọc diễn cảm cho học sinh. Để học sinh làm việc 
theo nhóm trong giờ tập đọc ở trường Tiểu học trở nên hiệu quả, tôi chú trọng 5 yếu 
tố cơ bản sau: 
 Thứ nhất: Tạo hứng thú và“thích” được hợp tác trong học tập như trao đổi, giúp 
đỡ nhau ứng với nhiệm vụ học tập được giao. 
 Học sinh hứng thú trong làm việc nhóm 
 Thứ hai: Biết được trách nhiệm của mình trong công việc của cả nhóm. 
 Thứ ba: Biết tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên và tranh thủ hỗ trợ lẫn 
nhau. 
 Thứ tư: Vui mừng trước thành quả chung. 
 Thứ năm: Tích cực tham gia thể hiện kết quả hoạt động nhóm. Tham gia vào việc 
đánh giá kết quả đạt được của cả nhóm và bản thân. Rút kinh nghiệm dựa trên đánh 
giá của bạn bè và thầy cô. 
III. Kết quả đã đạt được sau khi cải tiến hoặc khắc phục. 
Sau khi áp dụng một số các biện pháp trên vào bài dạy cụ thể, tôi nhận thấy được 
những kết quả rõ rệt như sau: 
- Học sinh nhận diện tốt mặt chữ, ít khi nhầm lẫn các âm, vần đã học. Đảm bảo tốc độ 
đọc. 
- Học sinh hào hứng hơn với các bài tập đọc. Tích cực tìm kiếm và chia sẻ thông tin 
với bạn và cô. Biết giúp đỡ lẫn nhau trong giờ học. 7 
 Học sinh tích cực chia sẻ thông tin cùng nhau 
- Các em được làm việc liên tục theo mức độ từ đơn giản đến phát huy tính tích cực, 
tư duy mà lại không quá khó vì vậy mà học sinh ít khi mất tập trung hay uể oải mỗi 
khi vào bài đọc. 
- Thích thú khi được gắn liền giữa bài đọc và những hiểu biết thực tế của cá nhân. 
- Được thể hiện bản thân, tích cực, tự tin và nhanh nhẹn hơn. 
- Học sinh đọc câu, cả bài tốt hơn hẳn. Ghi nhớ được các chi tiết trong bài đọc lâu. 
(video đọc của cá nhân, cả lớp) 
IV. Những bài học kinh nghiệm cần chia sẻ với mọi người. 
 1. Nắm được khả năng học tập, ý thức học tập của từng học sinh. 
 2. Chú trọng xây dựng sự đoàn kết, duy trì tinh thần giúp đỡ, cùng cố gắng trong 
học tập của học sinh. 
 3. Không ngừng nâng cao chuyên môn bản thân. Cùng chia sẻ, học hỏi lẫn nhau 
cùng đồng nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào dạy học. 
 4. Luôn học hỏi các phương pháp dạy học mới, có sự đan xen phù hợp trong quá 
trình giảng dạy. Không sử dụng các PPDH một cách tràn lan, thiếu mục đích. Bên 
cạnh đó luôn luôn tự trau dồi vốn từ của bản thân, cách truyền đạt, giọng giảng sao 
cho cuốn hút. 
 5. Khích lệ, tuyên dương kịp thời để các em thấy được sự công nhận của thầy cô khi 
các em có cố gắng hay làm tốt nhiệm vụ được giao. 
 Xác nhận của nhà trường Người viết 
 (Ký và ghi rõ họ tên) 
 Quách Thị Minh Hương Nguyễn Thị Nga